"Kaynak", keşfi yapılmış ile arama çalışmaları arttıkça keşfinin yapılacağı toplam metadır, cevherleşmedir. Kaynak içerisindeki keşfi yapılmış belirli bir seviyenin üzerinde güvenilirliğe sahip meta da "rezerv"dir. Devamı için rezerv raporlama kodlarını inceleyebilirsiniz.

Maden arama faaliyetlerinde elde edilen sonuçları, kaynak ve rezerv durumunu açıklamada kullanılan raporlama standartlarıdır. Avustralya (JORC), Kanada (NI 43-101), Türkiye (UMREK), vd. madenci ülkelerde ilgili kurumlar, yoruma açık bu verilerin sunumunu yatırımcının doğru ve objektif biçimde bilgilendirilmesini sağlamak amacıyla yönetmeliklerle kontrol altına almaktadır.

İtibarlı profesyonel kurumlara bağlılığı ve kurumlarca yaptırıma tabi olan uzmanlar tarafından oluşturulan, kurumların belirlediği standartları gözeterek yazılmış raporlardır. Raporda imzası bulunanlar konularında belirttiklerinin güvenilirliğinden sorumludur.

Sizin için değerli olan “taş” olarak tanımlayabiliriz. Teorik olarak ekonomik olmasa da her mineral zenginleşmesi cevherleşme olabilir. Sınır, tümüyle “hesapladığınız fiyatlar” üzerinden size istediğinizi kazandıracak ekonomik seviyeye ulaşıp ulaşamadığıdır. Raporlarda çok düşük tenörlü zenginleşmeler hakkında “cevher” yazıldığında yadırgamayın, sorgulayın, yakın gelecekte ekonomik değere ulaşabilir.

Kullanabilir, öğrenip kullanmalıdır. Gençler sosyal medyada olsun, FPS oyunlarında olsun çok daha komplikeleri yapıyorlar zaten. Günümüz koşullarında ayrıcalık değil, personelinize eğitim desteğini verip, sonuç talep edin.

Model, gerçekte olanın istediğiniz dijital ortamdaki 3 boyutlu görüntüsüdür. Gerek arama gerek üretim aşamalarında, yalnızca kesit ve saha verilerini 2 boyutta çalışmaktan daha fazla hakim olursunuz. Ayrıca karar tek kişiye kalmaz, tüm ekibi olaya dahil edersiniz. Cevher namına neye sahip olduğuz hakkında analitik veriniz olur ve üretim aşamalarını baştan sonra daha en iyi şekilde takip edersiniz.

Belirli uzak aralıklarla yaptığınız sondaj ve diğer örneklemelerin arasında kalan geniş kütleleri noktasal olarak tahmin etmeye yarar. Bu tahmin matematiksel fonksiyonlardan ibaret olup çeşitli türleri vardır, jeologun yorumu esastır. İş her ne kadar bilgisayar üzerinde bitse de sondaj planlarınızdan tutun, örnek sonuçlarını kullanmanıza dek bütün adımlarda bir yol izlemeniz gerekir.

Kimi zaman altın cevherleşmelerinin yüksek tenörlü bölümleri hakkında konuşurken, kimi zaman gözle görülür (Visible) altın tanesi görüldüğünde sarf edilen bu kalıp esasen istatistikte bir terimdir. Variogram grafiğinde mesafenin minimum (0) olduğu noktada variogram ekseni üzerindeki değerdir. Basit olarak dar alandaki rastgeleliktir, gürültü olarak da nitelenebilir. Doğada bir anda yükselen tenör değeri o bölgede bir külçe efektine sebep olabilir.

Sahadaki tüm önemli görülen noktaların, yüzleklerin, örneklemelerin koordinatlarını, fotoğraflarını, örnek sonuçlarını şüpheye mahal vermeyecek şekilde tutmalısınız. Sondaj yaptıysanız örneklemede şahit olarak kasalarda numune bırakmalısınız ve kasalar içerisindeki metre, takoz, kasa numarası vb. tüm unsurlar silinmeden ve kasa içinde yer değiştirmeden uygun ortamda saklanmalı, fotoğrafları örnekleme öncesi belirli standartta ve net olmalı.

Yüzeyde kısmen veya emaresi görülen cevherleşmelerin keşfi binlerce yıldır yapılıyor. Toprak altında bekleyen cevherleşmelerin tespiti jeolojik bilgi ve bilimin sağladığı deneyimi gerektiriyor. Artık daha riskli arama projeleri söz konusuysa mümkün olan en iyi olasılıklara gitmek ve hedef alanını daraltmak jeolojinin işi.

Jeolojik haritalama ve alterasyon haritalaması veya en kötü ihtimalle ortaya bir cevherleşme uzanımı doğrultusu tespiti yapıldıktan sonra bu doğrultuyu dik kesecek şekilde jeofizik hatları ve düzlemsel detay dizayn edilmeli. Tüm jeoloji ve jeofizik verilerini 3 boyutta inceleyerek bir sonraki aşamaya, sondaj planlamasına jeolog karar vermeli.

Uzaktan algılama metodu “çok geniş ölçekte” yapılacak arama safhasının strateji aşamasında kullanılabilecek bir yöntem. Zaman zaman detayda çalışması söz konusu olsa da bölgenin oldukça çorak olması gerekli ki elde edilecek sinyal geri kazanımını size sağlıklı bir kontrast sağlasın. Cevherleşme emarenizi yüzeye yakın veya emaresini yüzeyde beklemiyorsanız, uzaktan algılamanın fayda sağlamasını beklemeyiniz.

Arama ve geliştirme gider kalemlerinizin en büyüğü olan sondaj sürecinden alabileceğiniz tüm veriyi "ihmal" olasılığını ortadan kaldırarak "titizlikle" icra etmelisiniz. Karotları incelerken kaçıracağınız bir detay büyük fırsatları görememenize, hatalı örneklediğiniz aralık yatırım kararı ve işletme ile alakalı tüm hesaplarınıza etki edecektir, projenizi satmak istediğinizde ilk bakılacak unsur yaptığınız sondajlara ait karotlar olacaktır.

Madencilik teknik gereği koordinat sisteminde kayıtlı nokta üzerine atanmış verilerle icra ediliyor. Bu da kimi zaman tek bir projenin bile milyonlarca hücre verisi olması demek. Excel bu hücreleri en kolay ve internet üzerinde çok geniş destek potansiyeline sahip uygulama. Bu kadar veri söz konusuyken formüller ve makrolarla verilerinizi analiz etmek kaçınılmazdır.

Kurum, insanlarca oluşturulmuş, ilkeleri bulunan manevi varlıktır. Amaçlarınızı, ilkelerinizi, prosedürlerinizi ortaya koyarsanız kurumsal olursunuz, proje ilerlemesinde anlık haleti ruhiye kişilerin kararlarında mümkün oldukça daha az etkili olur. Prosedürler ışığında hareket etmek, belirsizlikleri ve kişisel hata payını minimize eder.

Yapılan işlerin bir yerde adım adım kayıtlı olduğunun çalışanlar tarafından bilinmesi sorumluluklarının net bir şekilde farkında olmasını sağlayacaktır. Sonuç olarak gereksiz inisiyatif almalarının önüne geçerek ihmal, iş körlüğü, iş kazaları olasılığını düşürecektir. Ayrıca işi devralan personel için mükemmel bir kılavuzdur.

Jeoloji verisi edinme zorlu bir süreçtir. Sunucuya kaydedilen ve yedeklenen veri, ekip çalışmasını kolaylaştırır ve kişilere bağımlılığı ortadan kaldırır. Verilere gereken ihtimamı göstermezseniz, aynı zorlu saha çalışmalarını tekrarlamak zorunda kalabilirsiniz. Çalışma kalitesini ve veri güvenliğini artırır.

Becerisi yetersiz çalışanın yeteneklerini abartması durumudur. Personel, yenilikler ve dış dünyayla etkileşime girerek eksiklerini fark edebilir ve kendini geliştirebilir. Eğitimler, fuar gezileri ve sempozyumlar bu etkileşimin en sağlıklı yollarıdır.

Çalışmayabilir. Madencilik deneyimlerle ilerleyen bir süreçtir. Operasyonunuz devasa boyutlarda değilse ve mineralizasyonunuzu uzun süredir tanıyorsanız, muhtemelen elde ettiğiniz deneyimle zaten en ekonomik ve optimize seviyelere ulaşmışsınızdır.

Bulabilirsiniz. Metal fiyatları arttıkça düşük tenörlü yataklar ekonomik değer kazanır. Ayrıca yüzeyde belirti vermeyen ancak jeolojik emarelerle tespit edilebilecek "örtülü" yataklar için riskli ama vizyoner denemeler hala büyük fırsatlar barındırmaktadır.

Üç kıtanın kesişim noktasında bulunan ülkemizin maden potansiyelinin tahmin edilenden çok daha fazla olduğunu söylemek gerçekçidir. Temel mesele, bu kaynakların genellikle derinde veya örtü altında olması ve ileri tekniklerle keşfedilmeyi beklemesidir.

Genel haritalar mevcut olsa da maden keşfi detay haritalama gerektirir. Madeni doğrudan göremediğimiz durumlarda, cevherleşmeyi çevreleyen kayaçlardaki değişimleri (alterasyonu) haritalamak, yeraltındaki hedefe giden en güvenilir izdir.

Cevher kökenini bilmek, arama stratejisinin temelidir. Kökenin karakteristiklerine göre yapısal, morfolojik ve jeokimyasal veriler birleştirilerek hedef daraltılır. Bilinen modeller üzerinden gitmek, deneme-yanılma maliyetini düşürür.

Buna önceden belirlenmiş stratejik ilkeleriniz ve bütçe disiplininiz ışığında karar vermelisiniz. Kurumsal prosedürler, duygusal kararlar yerine veriye dayalı "durma" veya "devam etme" noktalarını netleştirir.

Projeyi dijital ortama aktarmasını, 3 boyutlu hale getirmesini ve titiz veri toplamasını bekleyebilirsiniz. Kısa vadede büyük teorik çıkarımlardan ziyade, sahadaki temel verilerin hatasız toplanmasına odaklanması sağlanmalıdır.

Projenin güvenilirliğini denetlemesini, kavramsal modeller geliştirmesini ve teknik riskleri yönetmesini beklemelisiniz. Problemi tespit etme ve çözüm stratejisi üretme noktasında tecrübesinden faydalanılmalıdır.

İş akışına tam uyumun yanı sıra, sorumlu olduğu karothanenin tertip ve düzenini mutlak suretle koruması, numune kontaminasyonunu önleyecek titizlikte çalışması beklenir.

Kasalar sağlam zemin üzerinde, nem ve güneşten korunacak şekilde istiflenmelidir. Yazıların silinmemesi için kabartmalı künyeler kullanılmalı ve mutlaka dijital bir istif krokisi tutulmalıdır. Karotlar projenin fiziksel banka hesabıdır.

Su kayıpları, yapısal unsurlar ve ilerleme hızındaki değişimlerin metre bazında not edilmesi kritiktir. Jeolog ve sondör arasındaki sürekli bilgi akışı, bir sonraki kuyunun risklerini öngörmeyi ve operasyonu hızlandırmayı sağlar.

Rasgele alınan bir parça numune sizi yanıltabilir. Damarı dik kesen sistematik kanal veya hendek örneklemeleri, cevher kütlesi hakkında en net veriyi sunar. Bu verinin kalitesi, milyon dolarlık sondaj kararlarının temel dayanağıdır.